De discussie over het delegeren van benoemingsbevoegdheid voor hoogleraren en universitair hoofddocenten aan universiteiten sleept al meer dan tien jaar voort in Vietnam. Hoewel er herhaaldelijk voorstellen zijn gedaan om instellingen meer bevoegdheden te geven, is de wetgeving tot nu toe uitgekomen op een tussenvorm waarin universiteiten wel benoemen, maar afhankelijk blijven van landelijke erkenningsprocedures.
Historische stappen en recente knopen
Al bij de voorbereiding van de Wet op het Hoger Onderwijs in 2010 klonken geluiden om academische benoemingen terug te geven aan instellingen. De wet trad in 2012 in werking, maar gaf toen nog geen volledige autonomie. In de wetswijzigingen rond 2017-2018 kwam het onderwerp opnieuw op de agenda. Diverse universiteitsbesturen en de Vereniging van Vietnamese Universiteiten en Hogescholen pleitten voor een duidelijke routekaart om bevoegdheden te decentraliseren.
Het huidige compromis en de praktijk
De wijziging van de wet in 2018 resulteerde in een compromis: instellingen mogen formeel hoogleraren en universitair hoofddocenten benoemen, maar hun benoemingen moeten gebaseerd blijven op de uitkomsten van een nationale erkenningsprocedure. In de praktijk bieden universiteiten daardoor vooral de handtekening onder benoemingsbesluiten die door centraal vastgestelde lijsten zijn voorbereid. Dit beperkt de feitelijke autonomie van universiteiten aanzienlijk.
"Hogeronderwijsinstellingen benoemen hoogleraren en universitair hoofddocenten..."
Zorgen over 'loslaten' en toezicht
De terughoudendheid om volledige bevoegdheden over te dragen heeft duidelijke redenen. Critici vrezen dat het loslaten van centrale controle kan leiden tot een nadruk op kwantiteit boven kwaliteit, het verlagen van beoordelingsnormen en het ontstaan van provinciaal of lokaal favoritisme. Deze zorgen hebben geleid tot aanhoudende remmingen in het proces van decentralisatie.
- Voorstanders van overdracht noemen internationale integratie en minder bureaucratie als hoofdmotieven.
- Tegenstanders wijzen op risico's voor academische kwaliteit en mogelijke vriendjespolitiek.
- Huidige wet stelt een hybride model voor: benoemen door instellingen, erkenning via nationale procedure.
Wat betekent dit voor studenten en academisch personeel?
Voor studenten en medewerkers is het belangrijk te weten dat, ondanks formele benoemingen door universiteiten, de selectiecriteria en erkenning voor nu nog in sterke mate nationaal worden bepaald. Dat heeft gevolgen voor carrièrepaden van docenten en de wijze waarop opleidingen hun eigen onderzoeks- en onderwijsstrategieën kunnen vormgeven.
| Jaar | Belangrijke ontwikkeling |
|---|---|
| 2010 | Begin discussies over teruggeven benoemingsbevoegdheden |
| 2012 | Inwerkingtreding Wet op het Hoger Onderwijs |
| 2017-2018 | Heropening debat bij wetswijzigingen |
| 2018 | Wijziging leidt tot compromis: benoemen door instellingen, nationale erkenning blijft |
De kernvraag in het debat is dus niet alleen of universiteiten mogen benoemen, maar hoe voorkomen kan worden dat decentralisatie ten koste gaat van de kwaliteit en de onafhankelijkheid van academische beoordelingen. Voor ouders en studenten is het belangrijk te volgen hoe regels en toetsingskaders zich ontwikkelen: zij bepalen uiteindelijk mede de kwaliteit van onderwijs en onderzoek binnen instellingen.
Als de discussie voortduurt, zal de manier waarop toezicht wordt georganiseerd en hoe transparantie wordt gewaarborgd centraal blijven staan. Beschikken universiteiten over meer bevoegdheden zonder heldere, nationale waarborgen, dan dreigt het risico van uiteenlopende standaarden — iets dat lang niet alle belanghebbenden willen.
