Joodse scholen wereldwijd zien sinds 7 oktober 2023 een duidelijke toename van het aantal aanmeldingen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Yael Foundation, dat scholen in 45 landen bekeek. Meer dan de helft van de deelnemende scholen meldt groei, terwijl minder dan een kwart een daling ziet. Ook de drie Joodse scholen in Nederland — Maimonides, Cheider en Rosj Pina in Amsterdam — spreken van extra instroom.
Onderzoek: ouders kiezen nadrukkelijker voor Joodse identiteit
De Yael Foundation wijst op een verschuiving in ouderkeuzes. Volgens de organisatie besluiten steeds meer gezinnen om het onderwijs te gebruiken om de band met de eigen cultuur en religie te verstevigen. De top van de stichting vat die trend als volgt samen:
“Ouders nemen de bewuste beslissing dieper te investeren in de Joodse identiteit van hun kinderen via onderwijs,”
aldus CEO Chaya Yosovich. Een concreet voorbeeld komt uit Frankrijk, waar 23 Joodse scholen door de onderzoekers werden meegenomen. Geen van deze scholen rapporteerde een afname; meerdere instellingen hebben inmiddels wachtlijsten.
Veiligheid en incidenten als duw- en trekkrachten
Naast een positieve keuze voor identiteit noemen bronnen in het onderzoek ook een minder bemoedigende oorzaak. De sterke toename van antisemitische incidenten sinds 7 oktober zorgt volgens betrokkenen voor discriminatie, racisme en pestgedrag richting Joodse leerlingen op reguliere scholen. Voor sommige ouders is dat reden om te kiezen voor een schoolomgeving waar Joods-zijn de norm is. Ook de vaak zichtbare veiligheidsmaatregelen rondom Joodse scholen kunnen meespelen in die beslissing. Tegelijkertijd merken de onderzoekers op dat het veiligheidseffect onder druk staat doordat aanslagen op Joodse doelen, met name in West-Europa, zijn toegenomen.
Situatie in Nederland: groei in Amsterdam
De drie Joodse scholen in Nederland — Maimonides (voortgezet onderwijs), Cheider en Rosj Pina (primair onderwijs) in Amsterdam — melden allemaal extra aanmeldingen. Cijfers of exacte groeipercentages zijn niet bekendgemaakt in de beschikbare samenvatting, maar de trend wordt door de betrokken partijen bevestigd. Nederlandse ouders die zich oriënteren op Joods onderwijs krijgen, net als in andere landen, vaker te maken met volstromende klassen of het risico op wachtlijsten.
Gevolgen voor planning en aanmelding
De aanwas heeft praktische gevolgen. Nieuwe leerlingen betekenen extra druk op roosters, groepsindelingen en ondersteuningscapaciteit. Voor gezinnen die (her)overwegen over te stappen naar Joods onderwijs, speelt tijdige aanmelding een grotere rol. Scholen hanteren doorgaans vaste inschrijfmomenten en voeren intakegesprekken om de onderwijsbehoefte, religieuze achtergrond en logistiek (bijvoorbeeld reistijd en opvang) goed in kaart te brengen. Waar in buurlanden al expliciet sprake is van wachtlijsten, spreekt het Nederlandse veld over groei; ouders doen er verstandig aan dit vroeg in het schooljaar te verifiëren bij de school van voorkeur.
- Meer dan de helft van de Joodse scholen in 45 landen ziet meer aanmeldingen.
- In Frankrijk meldde geen van de 23 onderzochte Joodse scholen een daling; meerdere hebben wachtlijsten.
- In Nederland noteren Maimonides, Cheider en Rosj Pina een toename van de instroom.
| Regio/land | Signaal uit onderzoek |
|---|---|
| Wereldwijd (45 landen) | Meer dan de helft groei; minder dan een kwart daling |
| Frankrijk (23 scholen) | Geen daling gemeld; meerdere wachtlijsten |
| Nederland (3 scholen) | Maimonides, Cheider en Rosj Pina melden aanwas |
Hoger onderwijs: zorgen bij studenten
Niet alleen in het basis- en voortgezet onderwijs spelen deze ontwikkelingen. Het artikel waaruit het onderzoek wordt geciteerd stelt dat Joodse studenten sinds 7 oktober te maken hebben met racisme, uitsluiting en intimidatie op universiteiten. Daarbij wordt opgemerkt dat Nederlandse universiteiten, ondanks uitgesproken ambities op inclusiviteit, al bijna drie jaar geen afdoende antwoord zouden hebben gegeven op deze problematiek. Die constatering komt uit dezelfde berichtgeving en is geen eigen oordeel; concrete beleidsreacties worden in de samenvatting niet gespecificeerd.
Wat dit betekent voor ouders en leerlingen
Voor ouders die overwegen te wisselen van school is het goed opletten op praktische punten: tijdige aanmelding, het nagaan van eventuele wachtlijsten en inzicht in de ondersteuningsmogelijkheden van de school. De stijgende instroom kan gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van plaatsen per leerjaar en voor aanvullende voorzieningen zoals leerlingbegeleiding. De kern van de keuze, zo concludeert het onderzoek, ligt voor veel gezinnen bij het combineren van onderwijskwaliteit, veiligheid en identiteitsvorming.
