Een basisschool draait op mensen, niet op methodes. Het afscheid van juf Ellen Harbers op basisschool De Nieuwe Link in Oss maakte dat op een alledaagse, maar veelzeggende manier duidelijk. De gedragsdeskundige en kwaliteitscoördinator die jarenlang vóór 07.00 uur de dag voorbereidde, werd bij haar vertrek feestelijk onthaald door de hele school. Tussen ijsjes en kaartjes werd vooral zichtbaar wat haar werk kenmerkte: een consequente focus op vertrouwen, relatie en teamontwikkeling.
Dagelijkse aanwezigheid als thermometer van de schooldag
Wat in onderwijsplannen vaak beleidsmatig klinkt, bracht Ellen terug tot een heldere routine: iedere leerling bij binnenkomst persoonlijk begroeten. Niet als formaliteit, maar als instrument om vroeg te signaleren hoe het met kinderen gaat. Die ogenschijnlijke eenvoud vraagt om precisie en regelmaat.
“De basis van alles is vertrouwen en het opbouwen van een relatie met het kind. Je voelt dan direct hoe het met een kind gaat. Het echt horen en zien van leerlingen is fundamenteel.”
De school zette Ellen bij haar pensioen in het zonnetje met een ijskraam op het plein, waar zij zélf ijsjes uitdeelde aan alle kinderen. Leerlingen en collega’s schonken haar bovendien een postzak vol persoonlijke wenskaartjes, waarmee het team de wederkerigheid van die relatie onderstreepte: aandacht werkt twee kanten op.
Teamleren: klein, vaak en praktisch
Nog een constante in haar aanpak: kort en ritmisch samen leren. Ellen verzorgde aan het begin van vergaderingen maandelijks korte microlessen over de werking van het kinderbrein. Niet als losse inspiratie, maar als vast onderdeel van de overlegcyclus. Zo vloeien inzichten uit de psychologie stapsgewijs het klaslokaal in, zonder het team te overladen.
Daarnaast leeft het team volgens de methode The Leader in Me, een breed gedragen werkwijze binnen de school. De kracht daarvan zit—afgaand op deze casus—niet in losse trainingen, maar in het collectieve toepassen bij iedereen in het gebouw. Wanneer een schoolcultuur gedragen wordt door het hele team, wordt die cultuur zichtbaar in gedrag, taal en dagindeling.
Een voorbeeld dat breder resoneert
Hoewel dit afscheid plaatsvond in Oss, raken de accenten die hier naar voren komen aan de praktijk op basisscholen in heel Nederland. Drie elementen springen eruit die ook voor andere teams en Pabo-studenten herkenbaar en overdraagbaar zijn:
- Relatie als beginsituatie: systematisch begroeten en zien wat een kind nodig heeft nog vóór de les begint.
- Teamontwikkeling met ritme: microlessen aan het begin van overleggen borgen kennisopbouw zonder extra vergadertijd.
- Gedeelde taal: een schoolbrede methode (zoals The Leader in Me) krijgt pas waarde als iedereen hem leeft.
Die drie lijnen—relatie, ritme, gedeelde taal—vormen samen een praktische routekaart: klein beginnen, vaak herhalen, met iedereen meedoen. Het afscheid van één collega maakt zo de onderliggende structuur van een lerende organisatie zichtbaar.
Afscheid met een glimlach, keuze voor tijd
Voor Ellen zelf was de omgekeerde spotlight wennen.
“Het is niet mijn aard om in de belangstelling te staan. Mijn rol speelde zich vooral achter de coulissen af. Nu moest ik plotseling het podium op.”
Toch genoot ze van de waardering. En ze kiest nu bewust voor tijd met haar man, kinderen en kleinkinderen: wandelen, lezen, fietsen en een kop koffie in de ochtendzon. Geen verre reizen, wel nabijheid en rust. Dat is niet enkel een privébesluit; het raakt aan een actueel thema voor scholen: hoe borg je kennis en cultuur wanneer ervaren krachten met pensioen gaan?
Wat scholen hiermee kunnen doen
De dag van vertrek is ook een dag van overdracht. De aanpak uit dit voorbeeld laat zich in elk team vertalen naar eenvoudige, overdraagbare afspraken. Denk aan het borgen van routines en microtrainingen die blijven bestaan, los van personen. Hieronder staan drie concrete aanknopingspunten die uit dit afscheid naar voren komen:
- Maak begroetroutines expliciet: leg vast wie, wanneer en hoe klas- of schoolbreed begroet, en wat je doet bij opvallend gedrag of signalen.
- Institutionaliseer microlessen: plan maandelijks 10–15 minuten kennisdeling over het kinderbrein of didactiek aan het begin van elk overleg.
- Bewaar de gedeelde taal: beschrijf hoe een schoolbrede methode in dagelijks handelen zichtbaar is, en borg dat in observatie- en coachingsafspraken.
Een postzak vol kaarten als schoolarchief
De met circa tweehonderd kaartjes gevulde postzak is meer dan een afscheidscadeau. Het is een compact archief van de cultuur die samen is opgebouwd: elke kaart staat voor een relatie, een moment van gezien worden, een geslaagd overleg of een praktische tip. In een tijd waarin werkdruk en personeelstekorten discussiepunten zijn, toont dit afscheid hoe routine en relationaliteit het verschil kunnen maken vóórdat er problemen ontstaan.
De laatste schooldag voor de zomervakantie is vaak symbolisch. Hier werd hij ook instructief. Niet door een beleidsnotitie, maar door ijs op het plein en een rij kinderen die hun juf bedankt. Het is onderwijs in zijn meest tastbare vorm: elke dag opnieuw beginnen met een begroeting, en daarmee een school bouwen die kinderen kent.
