Het UMC Utrecht is begonnen met de eerste patiëntenstudie van een nieuwe vorm van kankerbehandeling waarbij tumoren lokaal worden uitgeschakeld door een combinatie van nanobodies en licht. De therapie is ontwikkeld door onderzoekers van de Universiteit Utrecht samen met de Utrechtse biotech-start‑up Lumox en richt zich in eerste instantie op mensen met hoofd‑halskanker.
Wat houdt de behandeling in?
De methode gebruikt zeer kleine eiwitten, zogeheten nanobodies, die kankercellen herkennen en daarbinnen binden. Aan deze nanobodies is een lichtgevoelig geneesmiddel gekoppeld. Zodra dat medicijn ter plaatse wordt belicht met een speciale lamp, wordt het alleen in de tumor actief. Het idee is dat daardoor gezond weefsel zoveel mogelijk wordt gespaard.
Ontwikkeling en achtergrond
De techniek is gedurende ongeveer tien jaar ontwikkeld. Onderzoekers Irati Beltrán Hernández en Sebas Pronk namen de ontwikkeling over vanuit de universiteit en richtten Lumox op om de stap naar een geneesmiddel te maken. Een opvallend ingrediënt in de aanpak zijn nanobodies die hun oorsprong hebben in het bloed van lama’s; omdat ze veel kleiner zijn dan gewone antilichamen, kunnen ze dieper in tumoren doordringen en kankercellen beter bereiken.
“Er is nog steeds behoefte aan behandelingen die minder belastend zijn en tegelijkertijd zeer effectief,”
aldus hoofd‑halschirurg en projectleider Remco de Bree.
Doel en financiering van de studie
De studie in het UMC Utrecht richt zich primair op drie aspecten: veiligheid, de juiste dosering en of de techniek toepasbaar is bij patiënten met hoofd‑halskanker. De kankerorganisatie KWF Kankerbestrijding investeert ruim €4,5 miljoen in deze eerste patiëntenstudie en een deel van de productie van het geneesmiddel.
| Onderdeel | Informatie |
|---|---|
| Locatie onderzoek | UMC Utrecht |
| Ontwikkelaars | Universiteit Utrecht, Lumox (Irati Beltrán Hernández, Sebas Pronk) |
| Financiering | Ruim €4,5 miljoen van KWF |
| Doelgroep | Patiënten met hoofd‑halskanker (eerste fase) |
Wat betekent dit voor patiënten?
Operaties bij hoofd‑halskanker zijn vaak succesvol, maar kunnen blijvende gevolgen hebben voor functies zoals spreken, slikken en eten of voor het uiterlijk. Door een behandeling die lokaal werkt en gezond weefsel spaart, bestaat de mogelijkheid dat sommige patiënten in de toekomst een ingrijpende operatie kunnen vermijden of dat de operatie minder ingrijpend wordt.
- De studie is een veiligheids- en doseringsonderzoek: de nadruk ligt op toepasbaarheid bij mensen.
- Als de resultaten positief zijn, willen onderzoekers de techniek ook bij andere kankersoorten onderzoeken.
- De nanobodies zijn afkomstig uit lama‑bloed en onderscheiden zich door hun kleine formaat en dieper tumordoordringend vermogen.
De komende maanden zullen duidelijk maken hoe patiënten reageren op de behandeling en of de verwachtingen rond het lokaal activeren van het medicijn met licht worden waargemaakt. Vooralsnog blijft het onderzoek primair gericht op veiligheid; pas daarna volgen grotere studies die effectiviteit en mogelijke plaatsing in de reguliere zorg kunnen aantonen.
