Een gijzeling in een kantoor van een penitentiaire inrichting die uren duurde, medewerkers die zich “doodsbang” voelden en een verdachte die achteraf zegt dat het nooit had mogen gebeuren. In de rechtszaal blikte de man die in de PI meerdere personeelsleden onder druk zette, terug op wat hij zelf een impulsieve actie noemt.
‘Ik dacht niet dat het nog eens zou gebeuren’
De verdachte, die eerder in maart 2024 een groep mensen in een café in Ede gijzelde en daarvoor negen maanden celstraf en de tbs-maatregel kreeg, verklaarde dat hij de actie in de inrichting niet had voorbereid. Volgens hem was er sprake van een opwelling, ondanks de eerdere gijzeling in Ede. Over zijn eigen handelen zei hij:
"Ik had niet gedacht dat het na Ede nog een keer zou voorkomen."
Zijn persoonlijke problematiek speelt een grote rol, bleek uit de zitting. De man heeft autisme en geeft aan stemmen te horen. Hij stond op een wachtlijst voor plaatsing in een tbs-kliniek en werd na de zaak in de PI uiteindelijk op 18 juni opgenomen. In die kliniek verblijft hij vooralsnog in afzondering, uit vrees voor recidive binnen de instelling.
Eisen, dreiging en ingrijpen
Tijdens de gijzeling uitte de man eisen: hij wilde medicatie en overplaatsing naar een andere PI. In de afgesloten kantoorruimte kreeg hij de hand op een set van vier kleine schilmesjes, die afkomstig waren uit de inrichting. Eerder had hij van het personeel zelf zo’n mesje mogen gebruiken om een smoothie te maken. Met die messen als dreigmiddel zette hij de druk op. Twee medewerkers werden met handboeien vastgezet aan een tafelpoot, anderen moesten toekijken in onzekerheid.
De situatie kwam uiteindelijk tot een einde door een combinatie van telefonisch contact met onderhandelaars en de inzet van de Dienst Speciale Interventies (DSI). Nadat de verdachte de gegijzelde medewerkers had laten gaan, werd hij door de speciale eenheid overmeesterd.
Deskundige: sterk verminderd toerekeningsvatbaar, hoog recidiverisico
Op zitting schetste een psycholoog een zorgwekkend beeld. De deskundige omschreef de man als:
"een man die geen greep krijgt op zichzelf en hoe hij tot dit soort dingen komt"
De conclusie van de psycholoog: de verdachte was ten tijde van de gijzeling sterk verminderd toerekeningsvatbaar, maar niet volledig. Ook het gevaar op herhaling wordt door de deskundige als hoog ingeschat. Medewerkers van de betrokken PI verklaarden dat zij tijdens het incident “doodsbang” zijn geweest.
Wat er misging in de inrichting
De gang van zaken in de PI roept vragen op over risicobeoordelingen en toegangscontrole tot potentieel gevaarlijke gebruiksvoorwerpen. Dat de verdachte in staat was om vier mesjes te bemachtigen — terwijl hij eerder al een mesje kreeg om een smoothie te maken — illustreert de spanning tussen normalisatie in detentie en veiligheid op de werkvloer.
- De gijzeling speelde zich af in een kantoorruimte binnen de PI en duurde enkele uren.
- Er werden vier schilmesjes gebruikt als dreigmiddel; twee medewerkers werden met handboeien gefixeerd.
- Onderhandelaars hielden telefonisch contact met de verdachte; de DSI greep in nadat hij personeel liet gaan.
Tussen straf, zorg en veiligheid
De zaak legt een structurele kwetsbaarheid bloot: gedetineerden met complexe psychiatrische problematiek die wachten op plaatsing in de tbs. De verdachte stond op zo’n wachtlijst toen het misging. Hij werd na de gijzeling overgeplaatst en verblijft nu in afzondering binnen de kliniek, juist vanwege het ingeschatte risico. Tegelijkertijd benadrukken de verklaringen van personeel hoe overweldigend de impact is wanneer intern de veiligheid ontspoort.
Gevolgen voor beleid en praktijk
Voor penitentiaire inrichtingen schuurt het beleid tussen normaliseren van het leefklimaat — met meer eigen regie voor gedetineerden — en het strikt beperken van risico’s. Het incident kan aanleiding vormen voor herbezinning op het uitgeven en controleren van alledaagse voorwerpen, zeker bij gedetineerden met een recent verleden van geweld en acute zorgbehoefte. Ook onderstreept de zaak het belang van snelle doorstroom naar passende behandeling wanneer tbs is opgelegd.
| Kernfeiten | Informatie |
|---|---|
| Vorige zaak | Gijzeling café Ede (maart 2024) |
| Sanctie toen | 9 maanden cel + tbs-maatregel |
| Huidige kliniekplaatsing | 18 juni (afzondering i.v.m. risico) |
| Deskundige oordeel | Sterk verminderd toerekeningsvatbaar; hoog recidiverisico |
De verdachte zegt zelf dat het nooit had mogen gebeuren. De komende tijd zal blijken welke conclusies justitie en de gevangenisdirecties hieruit trekken, en hoe het evenwicht tussen zorg en veiligheid in de dagelijkse praktijk scherper wordt bewaakt.
