Rechter zet vraagtekens bij noodzaak afschot
De provincie Zeeland moet binnen twee weken beter uitleggen waarom het afschieten van damherten in het belang is van de wilde flora en fauna. Dat heeft de rechtbank geoordeeld in een zaak die was aangespannen door de organisaties Animal Rights en Fauna4Life. De kern van de uitspraak: afschot is juridisch niet uitgesloten, maar de provincie heeft tot nu toe onvoldoende onderbouwd waarom dat middel nodig en proportioneel is.
"in het belang van wilde flora of fauna"
Volgens de rechter ontbreekt stevige motivering op dit punt. Ook wil de rechtbank dat de provincie aantoont dat de belangenafweging — waaronder het belang van de damherten zelf — zorgvuldig is gemaakt. De natuur- en dierenorganisaties zien hierin aanleiding om uit te gaan van een onmiddellijke pauze op de uitvoering van het beleid:
"nu het beroep gegrond is verklaard" verwachten zij dat de provincie het afschieten van damherten "onmiddellijk stillegt".
Waar speelt dit en wat beoogde de provincie?
Het geschil draait om een ontwerp-omgevingsvergunning die de provincie in maart vorig jaar heeft opgesteld. Het plan voorziet in beheermaatregelen op drie Zeeuwse locaties: de Manteling van Walcheren, de Kop van Schouwen en het eiland Haringvreter in het Veerse Meer. Het doel van het afschot, zo stelde de provincie, is het beperken van schade aan gewassen, het voorkomen van natuur- en verkeershinder en het terugbrengen van de populatie naar aantallen die als beheersbaar worden gezien.
In de beheersplannen zijn maximale populatieomvang en streefwaarden genoemd. De volgende aantallen werden als aanvaardbaar geacht:
| Gebied | Aantal damherten (aanvaardbaar) |
|---|---|
| Haringvreter (Veerse Meer) | 150 |
| Manteling van Walcheren | 80 |
| Kop van Schouwen | 325 |
De rechter erkent in de uitspraak dat populatiebeheer in principe tot de mogelijkheden behoort. Wat ontbreekt, is een overtuigende, gebiedsgerichte onderbouwing dat afschot noodzakelijk is als laatste redmiddel in het belang van planten en dieren, en dat minder ingrijpende opties onvoldoende soelaas bieden.
Bezwaren van dierenorganisaties
Animal Rights en Fauna4Life stapten in juni naar de rechter. Hun kernpunt: de provincie heeft niet overtuigend aangetoond dat schieten de enige werkbare optie is. De organisaties verwijzen naar alternatieve maatregelen om schade te voorkomen. Zonder die alternatieven hier concreet te noemen, geeft de uitspraak wel mee dat de provincie beter moet motiveren waarom zulke opties niet volstaan of niet uitvoerbaar zijn.
Wat betekent dit nu concreet?
- De provincie moet binnen twee weken laten weten of zij de geconstateerde gebreken in de besluitvorming wil herstellen.
- Er volgt dan een herziening of nadere motivering van de vergunning, waarop de organisaties opnieuw mogen reageren.
- Totdat die verduidelijking er is, is onduidelijk of en in hoeverre lopende uitvoeringsmaatregelen doorgaan. De organisaties gaan uit van een onmiddellijke pauze in het afschot.
De rechtbank vraagt of de provincie de "gebreken wil herstellen" en geeft daarvoor een korte hersteltermijn.
Voor bewoners en beheerders in de betrokken gebieden betekent dit dat de situatie voorlopig onzeker blijft. De door de provincie genoemde problemen — schade aan landbouwgewassen, risico’s voor verkeer en druk op natuur — zijn daarmee niet per definitie van tafel, maar de gekozen aanpak moet beter worden beargumenteerd.
Waarom die onderbouwing zo belangrijk is
Bij ingrijpen in wilde populaties eist de wet dat het doel legitiem is en dat de maatregel noodzakelijk en proportioneel is. Dat vraagt om gegevens over populatieontwikkeling, effecten op natuurwaarden en een afweging van alternatieven. De rechtbank legt de lat voor die motivering hoger dan de provincie tot nu toe heeft aangeleverd. Daarmee onderstreept de uitspraak dat goed onderbouwd natuurbeheer cruciaal is, juist in gebieden waar recreatie, landbouw en natuur elkaar raken.
Hoe verder?
De provincie moet binnen de gestelde termijn duidelijk maken of zij de besluitvorming herziet en met aanvullende onderbouwing komt. Daarna volgt een nieuwe ronde waarin betrokken partijen hun visie kunnen geven. Als de provincie de motivering weet te versterken en de rechter daarin meegaat, kan het beheer — waaronder eventueel afschot — alsnog doorgang vinden. Lukt dat niet, dan zal Zeeland naar andere maatregelen moeten kijken om de genoemde knelpunten aan te pakken.
InfoRadar volgt de vervolgstappen: de reactie van de provincie, de aangepaste motivering en de eventuele nieuwe zitting. Voor omwonenden en bezoekers van Walcheren, Schouwen en het Veerse Meer is het raadzaam lokale berichtgeving te blijven volgen, zeker als er verkeersmaatregelen of beheeracties in de gebieden worden aangekondigd.
