Rechter: vergunningverlening niet zorgvuldig genoeg
De rechtbank heeft het beroep van Animal Rights en Fauna4Life tegen het Zeeuwse voornemen om damherten af te schieten gegrond verklaard. Het gaat om een tussenuitspraak: de provincie krijgt nog de gelegenheid om de motivering achter de vergunning te herstellen. Volgens de uitspraak is het college van Gedeputeerde Staten (GS) “onvoldoende zorgvuldig tot vergunningverlening overgegaan”. De zaak draait om drie gebieden: de Manteling van Walcheren, de Kop van Schouwen en het eiland Haringvreter in het Veerse Meer.
“Onvoldoende zorgvuldig tot vergunningverlening is overgegaan.”
De rechtbank stelt dat afschot in principe mogelijk is, maar verlangt een betere onderbouwing waarom dat noodzakelijk is, met name “in het belang van wilde flora of fauna”. Daarbij moet de provincie duidelijk maken hoe de belangenafweging uitvalt en waarom de inperking van de damhertenstand juridisch en ecologisch te rechtvaardigen is.
Wat de provincie beoogde met afschot
GS had in maart vorig jaar een ontwerpomgevingsvergunning opgesteld om in te grijpen in de damhertenpopulaties. Doel daarvan was het voorkomen en beperken van:
- Schade aan landbouwgewassen rond de betrokken natuur- en landbouwgebieden
- Aantasting van natuurwaarden door overbegrazing
- Verkeershinder en -veiligheidsrisico's op wegen nabij de leefgebieden
De bijbehorende beheersplannen noemden per gebied een maximaal aantal dieren dat als aanvaardbaar wordt gezien. Die bandbreedtes vormen de achtergrond van de beoogde populatiesturing.
| Gebied | Aanvaardbaar aantal damherten |
|---|---|
| Haringvreter (Veerse Meer) | 150 |
| Manteling van Walcheren | 80 |
| Kop van Schouwen | 325 |
Alternatieven en bewijslast centraal in geschil
De dierenorganisaties voerden aan dat de provincie onvoldoende heeft aangetoond dat afschot op dit moment de noodzakelijke en proportionele maatregel is. Volgens hen zijn alternatieven beschikbaar om schade te voorkomen of te beperken. De rechtbank volgt die redenering deels door te oordelen dat de provincie beter moet motiveren waarom minder ingrijpende maatregelen niet volstaan en hoe de wettelijke criteria precies worden ingevuld.
Belangrijk is dat de rechter expliciet ruimte laat voor afschot als instrument, mits de provincie de noodzaak, doelmatigheid en juridische grondslag deugdelijk onderbouwt. Daarmee ligt de bal nu bij GS om aan te tonen dat de maatregel voldoet aan de eisen van de Omgevingswet en de relevante natuur- en faunaregelgeving.
Termijnen: twee weken keuze, drie maanden herstel
De rechtbank geeft de provincie twee weken om te laten weten of zij de geconstateerde “gebreken wil herstellen”. Als GS dat doet, volgt een hersteltraject van maximaal drie maanden om de motivering en onderliggende stukken te verbeteren. Op nieuwe plannen mogen Animal Rights en Fauna4Life weer inhoudelijk reageren.
De organisaties stellen dat, “nu het beroep gegrond is verklaard”, het schieten onmiddellijk zou moeten stilvallen. De uitspraak zelf bevat echter vooral het oordeel dat de huidige vergunningverlening onvoldoende is onderbouwd en geeft de provincie de kans dit te repareren. Of de provincie in de tussentijd feitelijk stopt met afschot, hangt af van de precieze status van vergunningen en eventuele aanvullende besluiten. Daarover zal GS naar verwachting binnenkort duidelijkheid geven.
Wat betekent dit voor Zeeland?
Voor boeren, natuurbeheerders en weggebruikers in de betrokken gebieden betekent de uitspraak dat het beleid rond damhertenbeheer nog niet definitief is. De provincie zal scherper moeten uitleggen welke schade optreedt, waarom alternatieven ongeschikt of onvoldoende zijn, en hoe het beoogde populatieniveau ecologisch is onderbouwd. Ook moet duidelijk worden gemaakt hoe wordt geborgd dat maatregelen gericht zijn op het beschermen van wilde flora en fauna, zoals de wet eist.
Voor inwoners in en rond de Manteling, de Kop van Schouwen en de Haringvreter betekent dit concreet dat er de komende maanden waarschijnlijk geen onomkeerbare stappen worden gezet totdat de provincie haar dossier heeft aangevuld en de rechter daarover een einduitspraak kan doen. Intussen is het wachten op het formele standpunt van GS over het al dan niet herstellen van de gebreken binnen de gestelde termijnen.
