Algeheel onttrekkingsverbod wegens droogte, fase rood van kracht
In heel Limburg geldt sinds 17 juli een verbod op het onttrekken van oppervlaktewater uit rivieren, beken en sloten. Waterschap Limburg heeft de droogtesituatie opgeschaald naar fase rood, de hoogste aanduiding binnen het regionale crisisplan voor watertekorten. De maatregel is genomen om verdere schade aan natuur en waterveiligheid te voorkomen.
“We willen voorkomen dat flora en fauna onherstelbare schade oplopen of dat de veiligheid in het geding komt omdat bepaalde gebieden droog vallen. Daarom hebben we dit besluit nu genomen,” licht dijkgraaf Saskia Borgers toe.
De afgelopen weken is de situatie zichtbaar verslechterd. Sinds begin juni viel er in Limburg geen neerslag van betekenis en blijven de waterstanden in beken en sloten dalen. Inmiddels staan delen van de provincie droog; zo is de Vlootbeek in Midden-Limburg uitgedroogd en zijn ook trajecten van de Groote Molenbeek in Noord-Limburg drooggevallen.
Grondwater verder weggezakt, Maas en grote vaarwegen uitgezonderd
De druk op het systeem neemt toe doordat ook het grondwaterpeil fors onder het seizoensgemiddelde ligt. Ten westen van de Maas bedraagt het tekort gemiddeld bijna één meter, ten oosten ruim een halve meter. Dat maakt het natuurlijke herstel trager en vergroot de kwetsbaarheid van waterafhankelijke natuur.
| Gebied | Afwijking grondwaterpeil |
|---|---|
| Westelijk van de Maas | gemiddeld bijna 1 meter lager |
| Oostelijk van de Maas | ruim 0,5 meter lager |
Het verbod geldt niet voor de Maas en de grote vaarwegen in Limburg, zoals het Julianakanaal en de Noordervaart. Deze wateren vallen onder het beheer van Rijkswaterstaat en zijn in dit besluit uitgezonderd.
Wat verandert er voor boeren, tuinders en bedrijven?
Begin juli stond het waterschap nog toe dat bepaalde zogenoemde kapitaalsintensieve teelten water uit het oppervlaktewatersysteem mochten gebruiken. Die uitzonderingsmogelijkheid is nu vervallen: ook voor deze teelten mag geen water meer worden opgepompt uit beken, sloten of kleinere rivieren.
De impact is merkbaar in landbouw, natuurbeheer en de groene openbare ruimte. Tegelijkertijd blijft een beperkt aantal toepassingen toegestaan om veiligheid, dierenwelzijn en economische processen te borgen.
Dit mag nog wél: beperkte uitzonderingen
- Koelen van fruit (ter voorkoming van hittestress op oogstgevoelige momenten)
- Drenken van vee (dierenwelzijn)
- Blussen van branden (openbare veiligheid)
- Proceswater voor industrie (kritische bedrijfsprocessen)
- Voorkomen van paalrot bij funderingen
De lijst met uitzonderingen is beperkt en gericht op vitale functies. Voor alle overige doeleinden, waaronder beregening vanuit beken en sloten, geldt het verbod.
Waarom het waterschap nu ingrijpt
Door de combinatie van langdurige droogte, hoge verdamping en uitblijvende aanvoer vanuit de regio's stroomopwaarts, zakken waterstanden in kleinere waterlopen snel. Dat brengt risico’s mee voor flora en fauna, zoals massale vissterfte of het wegvallen van leefgebieden in beken. Daarnaast kan het droogvallen van watergangen lokaal gevolgen hebben voor oeverstabiliteit en het functioneren van het watersysteem, bijvoorbeeld bij inlaten en stuwen.
Met fase rood kiest het waterschap voor maximale beperking van niet-vitale wateronttrekkingen, zodat het resterende water zoveel mogelijk in het systeem blijft en bufferend vermogen behoudt. Dat vergroot de kans op herstel wanneer later wel neerslag valt.
Praktische gevolgen en waar u op moet letten
- Het verbod geldt provinciebreed voor alle oppervlaktewateren onder beheer van Waterschap Limburg.
- De Maas, Julianakanaal en Noordervaart vallen onder Rijkswaterstaat en zijn niet in dit besluit opgenomen.
- De uitzonderingen zijn functioneel beperkt tot fruitkoeling, veedrenking, brandbestrijding, procesindustrie en paalrotpreventie.
- Voor vragen of twijfelgevallen: raadpleeg de officiële kanalen van Waterschap Limburg en de eigen brancheorganisatie.
Inwoners, agrariërs en bedrijven die normaal water uit beken of sloten benutten, zullen moeten overschakelen op alternatieve bronnen die niet onder dit verbod vallen of hun watergebruik tijdelijk aanpassen. Omdat de weersverwachting geen substantiële neerslag aangeeft voor de komende dagen, is niet voorzien dat de beperkingen snel worden versoepeld.
Het waterschap benadrukt dat de maatregel nodig is om het beperkte water zo doelmatig mogelijk te verdelen en kwetsbare natuur in stand te houden. Wanneer de situatie wijzigt, volgt nadere communicatie via de gebruikelijke kanalen.
