Onderzoek stelt gemeenten handelwijzen aan de kaak
Het Huis voor Klokkenluiders (HvK) heeft de gemeente Kerkrade op meerdere punten terechtgewezen in het onderzoek naar het zogeheten Reha-project. Volgens het HvK zijn bij de uitvoering van dit project procedurele regels en interne richtlijnen van de gemeente overtreden, en is er sprake van een misstand met maatschappelijk belang. De gemeente ontkent dat er een misstand is.
Waar ging het mis?
Het Reha-project was bedoeld voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden en langdurig arbeidsongeschikte gemeentemedewerkers en kostte de gemeente circa €1,7 miljoen. Het HvK signaleert dat de problemen niet lagen bij het haalbaarheidsonderzoek en de opstartkosten, maar bij de uitvoeringsovereenkomst die op 24 mei 2022 werd ondertekend.
- De uitvoeringsovereenkomst zou zijn gesloten zonder voorafgaand collegebesluit.
- Er ontbrak volgens het HvK aan een controleerbare ambtelijke voorbereiding.
- Er was geen objectieve raming van de kosten beschikbaar voorafgaand aan de ondertekening.
- Daardoor kon vooraf niet worden vastgesteld of een Europese aanbesteding verplicht was.
Het Huis voor Klokkenluiders stelt dat de gemeente daarmee "min of meer een blanco cheque" aan de betrokken stichting heeft uitgeschreven.
Botst met Deloitte-rapport
Het oordeel van het HvK staat haaks op de conclusies van accountant Deloitte. Deloitte onderzocht naar aanleiding van vragen uit de Kerkraadse raad de financiële gang van zaken rond het project en concludeerde dat in de boekjaren 2022 en 2023 geen onregelmatigheden waren vastgesteld. Volgens Deloitte bleef de geraamde inkoopwaarde onder de Europese aanbestedingsgrens.
Het HvK is het daarmee niet eens: volgens de onderzoekers had de gemeente eerst een deugdelijke en objectieve raming moeten maken om te kunnen bepalen of een Europese aanbesteding verplicht was.
Gevolgen voor lokaal bestuur en controle
De constatering van het HvK kan politieke en bestuurlijke gevolgen hebben. Als er tekortkomingen zijn in voorbereiding en besluitvorming bij overeenkomstssluitingen, raakt dat het vertrouwen in financiële controle en in de uitvoering van re-integratieprogramma’s die geld kosten van de gemeenschap.
| Onderdeel | HvK-oordeel | Deloitte-oordeel |
|---|---|---|
| Onregelmatigheden (2022–2023) | Procedurele schendingen, misstand | Geen onregelmatigheden vastgesteld |
| Aanbestedingsvraag | Onvoldoende raming; aanbestedingsplicht onduidelijk | Inkoopwaarde onder EU-grens |
| Besluitvorming | Ondertekening zonder collegebesluit | — |
Wat er nu volgt, is afwachten of de gemeenteraad en het college maatregelen nemen naar aanleiding van het HvK-advies. De kwestie roept vragen op over interne controlemechanismen en de rol van externe accountants bij het signaleren van risico’s. Voor inwoners is relevant dat bij dit soort trajecten publieke middelen en kwetsbare doelgroepen samenkomen.
De gemeente Kerkrade heeft tegenover de onderzoekers gesteld dat er "absoluut geen sprake is van een misstand". Verdere opmerkingen of vervolgstappen vanuit het college of de raad zijn nog niet in detail gepubliceerd.
Deze uitkomst legt een dilemma bloot tussen juridische-financiële beoordeling en bestuurlijke integriteit: ook als cijfers op het eerste gezicht kloppen, kunnen processen tekortschieten. Voor Kerkrade betekent dat scherpere aandacht voor aanbestedingsprocedures, duidelijke kostenramingen en bestuurlijke verantwoording bij toekomstige samenwerkingen.
