De Brede Basismonitor Noord-Holland 2026 schetst een genuanceerd beeld van de provincie: aan de ene kant een sterke economie en relatief hoge inkomens, aan de andere kant groeiende knelpunten op het gebied van woningmarkt, natuur en milieu. De monitor volgt trends op meerdere thema’s en dient als instrument voor beleidsontwikkeling in de provincie.
Wat meet de monitor?
De monitor verzamelt gegevens vanuit eigen onderzoek en van externe instanties en belicht thema’s die verder reiken dan puur economische groei. Naast het bruto binnenlands product en inkomensniveau gaat het rapport in op welzijn, gezondheid, bereikbaarheid, wonen, natuur, milieu en klimaat. Deze brede welvaartsbenadering moet helpen bij het maken van afgewogen keuzes in provinciaal beleid.
Kernconclusies
Belangrijke uitkomsten die in het rapport naar voren komen zijn:
- Sterke economie: Noord-Holland is nog steeds de provincie met de grootste economie en een hoog bbp per inwoner.
- Woningmarkt onder druk: het woningtekort blijft groot, de markt is krap en de provincie kent de hoogste woningprijzen van Nederland, met negatieve gevolgen voor betaalbaarheid.
- Daling in woningbouwplannen: er is een lichte daling van het aantal plannen, al is het aantal projecten dat daadwerkelijk gestart is recent toegenomen — onvoldoende om de opgave volledig te dekken.
- Natuur en milieu: deze dossiers staan steeds sterker onder druk door ruimtelijke vraagstukken en de opgave om natuur te beschermen en te herstellen.
Wat betekent dit lokaal?
De monitor heeft directe implicaties voor gemeenten en inwoners. Dat de betaalbaarheid van wonen daalt en de tevredenheid over woonomgeving iets onder het landelijk gemiddelde ligt, betekent dat er politieke en bestuurlijke keuzes nodig zijn om versneld woningen te realiseren die betaalbaar en snel uitvoerbaar zijn. Tegelijkertijd vraagt het behoud en herstel van natuur om ruimte en middelen, wat in sommige gevallen kan concurreren met woningbouwplannen.
| Thema | Toestand (kort) |
|---|---|
| Economy | Sterk — hoog bbp per inwoner |
| Wonen | Onder druk — hoge prijzen, tekort, minder plannen |
| Natuur & Milieu | Spanningen — ontwikkelingen staan onder druk |
Gebruik door de provincie
De provincie zal de monitorgegevens inzettten bij beleidskeuzes. Omdat de informatie ook openbaar beschikbaar is, kunnen gemeenten, woningcorporaties, belangenorganisaties en inwoners de cijfers raadplegen bij het formuleren van plannen en voorstellen. De recente toename van bouwstarten biedt een positieve kant, maar het rapport benadrukt dat dit nog onvoldoende is om aan de opgave te voldoen.
Voor bewoners betekent het rapport concreet dat betaalbaar wonen en de kwaliteit van leefomgeving prioriteiten blijven waarvoor bestuurders en marktpartijen maatregelen moeten treffen. Voor beleidsmakers is de uitdaging om tempo te maken met realistische bouwplannen zonder de natuurwaarden te ondermijnen.
Emma de Graaf
Correspondent Noord-Holland, InfoRadar
