Meertaligheid als sleutel tot de weg
In Leeuwarden is de naam van Omran Kasem (57) al jaren bekend bij mensen die worstelen met het behalen van hun rijbewijs. De in Irak geboren Leeuwarder kwam in 1993 naar Nederland en bouwde hier stap voor stap een nieuw bestaan op. Die weg leidde hem uiteindelijk naar het vak van rijinstructeur, waarin hij met zijn talenkennis letterlijk en figuurlijk deuren opent voor anderstaligen.
Kasem belandde begin jaren negentig eerst in Iran en reisde daarna door. Het duurde naar eigen zeggen zo’n twee jaar voordat hij een verblijfsvergunning kreeg. Friesland werd zijn ankerplaats; op een korte onderbreking na woont hij sindsdien in de provincie, die hij inmiddels als zijn tweede thuis ziet.
“Op een bepaald moment liep mijn leven gevaar, daarom besloot ik te vertrekken.”
Van boerderijwerk tot rijschoolhouder
Zoals veel nieuwkomers begon Kasem onderaan. In de zomer werkte hij op boerderijen, terwijl hij de Nederlandse taal oppikte. Een opleiding tot timmerman volgde, aansluitend vond hij werk in de horeca, waar hij ongeveer vijf jaar actief bleef. In die periode zag hij iets terugkeren bij bekenden én klanten: het halen van het rijbewijs bleek vaak een stevige hobbel.
De oorzaak was volgens hem zelden alleen verkeersinzicht, maar vooral de taal. Daarom besloot hij zijn meertaligheid — Nederlands, Arabisch, Engels, Koerdisch, Farsi en een beetje Turks — in te zetten in de lesauto. In 2003 haalde hij zijn instructeursdiploma. Eerst combineerde hij rijlessen met zijn horecabaan, maar eind 2005 koos hij volledig voor het ondernemerschap met zijn eigen bedrijf: Rijschool Babel. Sindsdien geeft hij les in Leeuwarden en Sneek.
Toegang tot mobiliteit voor nieuwkomers
De klantenkring van Kasem is breed. Hij noemt Friezen, Oekraïners, Polen, Arabieren, Iraniërs en Afghanen onder zijn leerlingen. Waar in de beginjaren vooral lokale cursisten instapten, bestaat tegenwoordig een groot deel van zijn leerlingen uit mensen met een migratieachtergrond. Voor hen is uitleg in de eigen taal vaak het verschil tussen afhaken en slagen.
“Ik merkte dat taal voor veel nieuwkomers een grote belemmering vormt bij het leren van de verkeersregels. In Nederland zijn die bovendien vrij complex, met fietsen en veel kruispunten.”
Zijn lessen zijn daarop ingericht: duidelijke uitleg, veel aandacht voor regels rond voorrang en gedrag bij drukke kruisingen, en tempo afgestemd op wat iemand taalkundig aankan. Zo wordt de lesauto niet alleen oefenplek, maar ook een context waarin het Nederlandse verkeer begrijpelijk wordt gemaakt.
Lokale impact in Leeuwarden en Sneek
Rijschool Babel opereert al ruim twee decennia in de regio. Voor Leeuwarders zonder sterke taalbasis maakt het verschil als een instructeur in meerdere talen kernbegrippen kan duiden en vragen kan beantwoorden. Voor de stad betekent dat praktischer: mensen kunnen sneller zelfstandig naar werk, opleiding of afspraken, en zijn minder afhankelijk van anderen voor vervoer. Dat effect strekt zich uit tot in de breedte van de samenleving: verkeer wordt veiliger wanneer cursisten zich zekerder voelen in situaties met fietsers en complexe voorrangsregels.
De aanpak van Kasem is geen strak project met subsidies of grote woorden. Het is vooral vakwerk, geduld en kennis van de lokale wegen. In het dagelijkse ritme van de stad — van de Harlingerstraatweg tot het Cambuurplein — is zijn lesauto een vertrouwde verschijning geworden. Daarmee is hij onderdeel van de stille infrastructuur van inburgering: mensen helpen landen in het verkeer van alledag.
Mijlpalen en werkwijze op een rij
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1993 | Aankomst in Nederland; vestigt zich in Friesland |
| 2003 | Behaalt instructeursdiploma |
| 2005 | Start eigen onderneming: Rijschool Babel |
| 2005–nu | Rijles in Leeuwarden en Sneek |
- Talen: Nederlands, Arabisch, Engels, Koerdisch, Farsi en een beetje Turks
- Leerlingen: onder meer Friezen, Oekraïners, Polen, Arabieren, Iraniërs en Afghanen
- Focusthema: drempels verlagen door taaluitleg en stapsgewijze behandeling van complexe verkeerssituaties
Kasem beschouwt Friesland als thuis en zijn lesauto als plek waar taal en verkeer samenkomen. Waar hij ooit zelf opnieuw moest beginnen, helpt hij nu anderen om hun weg te vinden — eerst op de rijbaan, daarna in de rest van hun leven in en rond Leeuwarden.
