In het historische centrum van Edam neemt deze zomer een markant stukje lokaal cultureel erfgoed afscheid: het huismarionettentheater van de familie Brugman gaat dicht. Het Nederlands Marionettentheater werd ruim honderd jaar geleden opgezet door Bert Brugman en belandde generaties later in het huis van zijn kleindochter Mariska Brugman en haar man René van Tol. Mariska, die al als tiener meespeelde, is inmiddels 67 jaar en heeft besloten te stoppen omdat er geen opvolging is.
Een traditie die niet doorloopt
Het besluit om het theatertje te sluiten symboliseert een breder probleem: veel kleinschalige, familietradities vinden geen nieuwe dragers. Voor Edam betekent het verlies van het poppentheater een verschuiving in de culturele kaart van het oude stadscentrum, waar dergelijke particuliere initiatieven bijdragen aan sfeer en toeristische diversiteit.
Vakmanschap behoudt gebouwen en karakter
Tegelijkertijd klinkt er in de regio een ander geluid: ambachtslieden die werken aan behoud van erfgoed en het oorspronkelijke karakter van dorpen en buurten. In de omgeving van Ilpendam werkt timmerman Stefan Witteman aan restauratie en nieuwbouw met traditionele materialen. Hij geeft de voorkeur aan originele elementen zoals hout, granieten gootstenen en antieke tegels. Samen met de jonge restauratietimmerman Rafaël Stijns bouwt hij een gastenverblijf nabij Ilpendam.
Waar het marionettentheater symbool staat voor immaterieel erfgoed, vertegenwoordigen vakmensen als Witteman en Stijns het tastbare behoud van historische bebouwing. Hun methode — restaureren met authentieke materialen — draagt bij aan de uitstraling en bouwkundige integriteit van historische panden.
- Het Nederlands Marionettentheater bestaat sinds ruim 100 jaar en werd opgericht door Bert Brugman.
- Mariska Brugman (67) en René van Tol runnen het theater aan huis in Edam; er is geen opvolging.
- In Ilpendam werken Stefan Witteman en Rafaël Stijns aan restauratie en nieuwbouw met originele materialen.
"Het laatste huismarionettentheater van de familie stopt nu er geen opvolging is."
| Naam | Rol | Locatie |
|---|---|---|
| Mariska Brugman | Eigenaar/Speler van het marionettentheater | Edam |
| René van Tol | Mede‑beheerder | Edam |
| Bert Brugman | Oprichter (grootvader) | — |
| Stefan Witteman | Restauratietimmerman | Ilpendam |
| Rafaël Stijns | Restauratietimmerman (jong) | Ilpendam |
Voor inwoners en bezoekers van Noord‑Holland roept deze combinatie van verhalen vragen op over hoe kleinschalige cultuur en ambacht behouden kunnen blijven. Mogelijke stappen die in vergelijkbare gevallen worden genomen — zonder deze specifiek op deze families te projecteren — zijn het documenteren van voorstellingen en technieken, samenwerking met lokale musea of erfgoedorganisaties, en het stimuleren van opleidings- en leerwerkplekken voor jonge ambachtslieden.
Voor nu markeert het stoppen van het marionettentheater een einde van een familietraditie van meer dan een eeuw, terwijl het werk van restauratietimmerlieden goed zichtbaar houdt waarom lokale ambacht en authentieke materialen van belang zijn voor het behoud van het dorps‑ en stadsbeeld in Noord‑Holland.
