Verschillende standaarden, groeiende keuzevrijheid
Bij de Nijmeegse Vierdaagse gelden al decennialang verschillende standaardafstanden voor mannen en vrouwen. Vrouwen van 16 tot en met 60 jaar starten standaard op 40 kilometer per dag, maar kunnen vrijwillig kiezen voor de langere afstand. Mannen van 18 tot en met 50 jaar hebben die keuze niet: voor hen staat de teller op 50 kilometer. Dat roept, zeker nu het wandelfeest opnieuw tienduizenden mensen naar Nijmegen trekt, vragen op over de reden en actualiteit van deze regels.
Opvallend is dat steeds meer vrouwen de sprong maken naar de langste afstand. Het aandeel vrouwelijke deelnemers dat voor 50 kilometer kiest, stijgt jaar op jaar. Ook het totale aandeel vrouwen in het deelnemersveld neemt toe.
Cijfers: vrouwen vaker op de 50 kilometer
De organisator ziet de laatste jaren een duidelijke trend.
- In 2025 liep 19,1% van de vrouwelijke deelnemers de 50 km (tegenover 17,7% in het jaar ervoor).
- Dit jaar kozen 2080 vrouwen voor de langste afstand; dat is 19,9% van alle 50-kilometerlopers.
- In totaal is dit jaar 43% van de deelnemers vrouw.
Deze ontwikkeling illustreert dat de ruimte om op te schalen niet alleen theoretisch bestaat, maar ook daadwerkelijk benut wordt.
| Jaar | Vrouwen op 50 km |
|---|---|
| Vorig jaar | 17,7% |
| 2025 | 19,1% |
| Huidig jaar | 2080 vrouwen (19,9% van 50-km-groep) |
Historische wortels van het afstandsverschil
De verklaring voor het onderscheid ligt voor een belangrijk deel in de ontstaansgeschiedenis. De mars begon in 1909 als militair evenement voor mannen. De eerste vrouw verscheen aan de start in 1913, maar pas in 1919 kwam een vrouwelijke deelnemer als uitloopster over de finish. Pas na de oorlog werd deelname voor vrouwen officieel toegestaan, met destijds een beperking tot maximaal 40 kilometer, mede op basis van toenmalige inzichten over fysieke verschillen.
Naast de lichamelijke argumenten speelden ook opvattingen over rollen en normen mee. Onderzoekers die sportcultuur en inclusie bestuderen, wijzen op het lang dominante mannenperspectief binnen sport.
“Sport is voor en door mannen uitgevonden.”
Diezelfde tijdgeest kleurde ook de discussie over wat wel en niet verantwoord zou zijn voor vrouwen in sport. Een bekende redenering luidde dat bepaalde sportbelasting
“gevaarlijk [zou] zijn voor de reproductieve functies”. Vanuit dat culturele en medische frame ontstonden regels en gebruiken die zich lang hebben vastgezet in sportevenementen.
Kledingvoorschriften en sociale mores
De geschiedenis van de Vierdaagse laat meer sporen van die tijd zien. Zo golden er in de decennia na de openstelling richtlijnen voor kleding die vandaag de dag ondenkbaar zouden zijn. De organisatie herinnert aan voorschriften waarbij vrouwen in lange rokken moesten lopen, tot over de knie. Het zegt iets over de periode waarin wandelen voor vrouwen weliswaar mogelijk werd, maar nog sterk was ingebed in toenmalige normen over fatsoen en vrouwelijkheid.
Waarom is 50 km voor vrouwen niet verplicht?
De huidige lijn komt neer op twee ankers: een standaardafstand voor vrouwen die lager ligt dan voor mannen, en de keuzemogelijkheid voor vrouwen om naar 50 km te gaan. De organisator wijst daarbij op het bestaan van fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen als basis voor die standaard. Tegelijk sluit de keuzevrijheid aan bij de geleidelijke verandering in sportdeelname: meer vrouwen doen mee en meer vrouwen kiezen voor de zwaarste dagafstand.
Dat de regel voor mannen strikter is, hangt dus samen met de historische opzet van het evenement en het gegeven dat de 50 km daar traditioneel als norm voor die leeftijdsgroep is verankerd. Waar vrouwen kunnen opschalen, is er voor mannen in de categorie 18–50 jaar geen vergelijkbare mogelijkheid om af te schalen.
Wat betekent dit voor wandelaars?
Voor wie zich inschrijft en zijn of haar parcours wil plannen, zijn de kernpunten eenvoudig samen te vatten:
- Vrouwen 16–60 jaar: standaard 40 km, met de optie om te kiezen voor 50 km.
- Mannen 18–50 jaar: verplicht 50 km.
- De keuze voor vrouwen om 50 km te lopen wordt door een groeiend deel gemaakt; de trend zet de laatste jaren door.
De Nijmeegse Vierdaagse is daarmee niet alleen een prestatiefestival, maar ook een spiegel van veranderingen in de samenleving. De cijfers laten zien dat de praktijk de ruimte die er is, steeds meer benut. Tegelijk blijft de basisregeling stoelen op traditie en op het onderscheid dat aan het begin van de twintigste eeuw is ontstaan en later is bijgesteld, maar nooit volledig gelijkgetrokken.
Hoe de balans in de toekomst uitpakt, hangt af van organisatiekeuzes én van wat wandelaars doen met de opties die er zijn. Voor nu is duidelijk dat de regels blijven wat ze zijn, terwijl elke editie opnieuw bewijst hoe divers de stoet op weg naar de Via Gladiola is geworden.
