Utrecht krijgt eigen Stadstekenaar: jaarlijkse functie voor verbeelding van de stad
Utrecht voegt zich vanaf oktober 2026 bij de Nederlandse steden met een officiële Stadstekenaar. Het initiatief, afkomstig van Het Huis van Betekenis, beoogt jaarlijks een illustrator of tekenaar uit Utrecht te benoemen die het leven in de stad onderzoekt en verbeeldt vanuit een actueel maatschappelijk thema. Eerder gingen steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Nijmegen voor; Utrecht krijgt nu een eigen beeldende stem die vastlegt wat er speelt op straat, in buurten en tussen bewoners.
De kern van de functie: laten zien wat er in Utrecht leeft. De Stadstekenaar observeert ontmoetingen, veranderingen en contrasten, en geeft die een plaats in tekeningen en illustraties. Zo ontstaat een visueel jaarverslag van de stad dat verder reikt dan een momentopname. De tekeningen richten de aandacht op verhalen die in de hectiek van alledag gemakkelijk over het hoofd worden gezien.
Jaaropdracht met maatschappelijk thema
Elke benoeming duurt één jaar en draait om een centraal thema dat aansluit bij de kernwaarden en ambities van Utrecht. Voor de eerste editie is de leidende vraag:
“Wie wordt gezien als jij Utrecht tekent?”
De geselecteerde Stadstekenaar maakt nieuw werk rond dit uitgangspunt en toont daarnaast bestaand werk in een doorlopende expositie bij De Utrechter in het stadscentrum. Daarmee wordt het maakproces zichtbaar voor een breed publiek en krijgt de stad een herkenbare plek waar het beeldverhaal van Utrecht zich gedurende het jaar ontvouwt.
Open call: wie kan zich aanmelden?
Het traject start met een open call. Professionele illustratoren en tekenaars die in Utrecht wonen, kunnen zich aanmelden. Een onafhankelijke commissie van makers, docenten en deskundigen uit het illustratieveld selecteert de eerste Stadstekenaar. De keuze voor een commissie buiten de initiatiefnemer moet de artistieke kwaliteit en onafhankelijkheid van de selectie borgen.
- Doelgroep: professionele illustratoren en tekenaars met woonplaats Utrecht
- Selectie: door een onafhankelijke commissie uit het illustratievak
- Duur: aanstelling voor één jaar, start in oktober 2026
- Presentatie: doorlopende expositie bij De Utrechter
Waarom dit ertoe doet voor Utrecht
De aanstelling van een Stadstekenaar is meer dan een culturele eretitel. Het legt vast wat er in buurten speelt, van kleine ontmoetingen tot grote veranderingen, en maakt die verhalen toegankelijk in beeld. Dat sluit aan bij een bredere trend waarin steden naast cijfers en rapporten ook beeldtaal inzetten om de stad te duiden. Voor Utrechtse bewoners en bezoekers betekent dit concreet: er komt een publiek aanspreekpunt waar je de stad door de ogen van een lokale maker kunt zien.
Voor makers in de stad opent het initiatief een nieuw podium. Illustratoren en tekenaars werken doorgaans op de achtergrond of in opdracht; deze functie biedt ruimte voor autonoom, onderzoekend werk met direct contact met het publiek. Omdat het thema expliciet sociaal-maatschappelijk is, ontstaat er bovendien ruimte om onderbelichte perspectieven zichtbaar te maken.
Wat staat vast: gegevens op een rij
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Start | Oktober 2026 |
| Duur | 1 jaar |
| Initiatief | Het Huis van Betekenis |
| Thema-vraag | Wie wordt gezien als jij Utrecht tekent? |
| Deelname | Open call voor professionals woonachtig in Utrecht |
| Expositieplek | De Utrechter (centrum) |
Vervolg en praktische informatie
De open call vormt de start van de selectie. Geïnteresseerde makers kunnen zich voorbereiden door relevant bestaand werk te verzamelen en een plan te formuleren dat past bij het thema en de Utrechtse context. Details over aanmelding en selectie-eisen worden verstrekt door de initiatiefnemer. De benoemde Stadstekenaar presenteert gedurende het jaar werk in De Utrechter en ontwikkelt nieuw beeld dat inspeelt op wat er op dat moment in de stad speelt.
Met deze stap maakt Utrecht expliciet ruimte voor beeldverhalen als onderdeel van het publieke gesprek. Wie uiteindelijk de eerste pen en kwast van de stad in handen krijgt, bepaalt mede welke verhalen we in 2026 en 2027 scherp in beeld krijgen.
