Extra rijksgeld in 2026, oplopende druk in latere jaren
De gemeente Veenendaal kan in het lopende jaar rekenen op een hogere bijdrage van het Rijk. Volgens het college levert de meicirculaire een plus van circa een half miljoen euro op. Daarmee vallen de verwachte tekorten op korte termijn lager uit. Tegelijkertijd blijven de vooruitzichten voor de volgende collegeperiode zorgelijk: in 2029 en vooral 2030 lopen de tekorten opnieuw op.
De bijstelling volgt uit landelijke rekenupdates, waarbij onder meer de raming voor het bruto binnenlands product en technische mutaties in WOZ en de uitkeringsbasis doorwerken in het gemeentefonds. Die pakt voor nu gunstig uit voor Veenendaal. Daar staat tegenover dat het BTW-compensatiefonds de komende jaren een nadeel veroorzaakt waar de gemeente rekening mee moet houden.
“De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota. Door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) zijn in de eerste twee weken van juni nog aanpassingen gedaan en gewijzigde rekenmodellen gepubliceerd”, aldus burgemeester en wethouders.
Wat verandert er per jaar?
De kerncijfers die nu op tafel liggen laten een gemengd beeld zien. In 2026 is er ruimte, 2027 verbetert licht, maar daarna nemen de zorgen toe.
| Jaar | Effect volgens meicirculaire |
|---|---|
| 2026 | Rijksbijdrage circa +€0,5 mln |
| 2027 | Tekort €710.000; dat is bijna anderhalve ton gunstiger dan eerder geraamd |
| 2029 | Tekort neemt toe met circa anderhalve ton bovenop eerder beeld |
| 2030 | Tekort komt uit op €2,167 mln (eerder oplopend van €1,4 mln naar bijna €2 mln) |
Voor Veenendaal betekent dit dat incidentele meevallers op korte termijn niet één op één de structurele druk in de jaren 2029–2030 compenseren. Het schuurt daarmee precies op het moment dat veel meerjarenkeuzes – bijvoorbeeld over onderhoud, jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning – hun financiële beslag kennen.
Waarom valt dit zo uit?
- Macro-economie: een hogere BBP-raming en technische correcties bij WOZ en de uitkeringsbasis vergroten de uitkering aan gemeenten in het huidige jaar.
- Belastingtechniek: ontwikkelingen rond het BTW-compensatiefonds werken nadelig door en drukken toekomstige ruimte.
- Taakverdeling: voor specifieke taken zijn er hogere uitkeringen toegekend; bij Wmo en Jeugd wordt op onderdelen juist minder vergoed.
Het college wijst erop dat de middelen uit de algemene uitkering en integratie-uitkeringen geen bestedingsverplichting kennen. Veenendaal hanteert de lijn om extra middelen te reserveren per taakveld waarop ze betrekking hebben. Specifieke bijdragen – bijvoorbeeld voor de Wet handhaving sociale zekerheid – zijn niet vrij inzetbaar en horen bij afgebakende rijksopdrachten.
Gevolgen voor de lokale keuzes
De uitkomst van de meicirculaire geeft de gemeenteraad iets meer adem in het lopende jaar en maakt bijsturing in 2027 minder scherp dan gedacht. Maar richting het einde van het meerjarenbeeld kleurt het financieel perspectief donkerder. Dat vraagt om prioritering: incidentele meevallers nu moeten worden afgewogen tegen structurele tekorten later. Daarbij geldt dat minder rijksgeld binnen onderdelen van de Wmo en Jeugd druk kan zetten op lokale voorzieningen, terwijl specifieke rijksbijdragen gebonden zijn en dus niet helpen om gaten elders te dichten.
Concreet: het college krijgt meer ruimte om de rekening van dit jaar sluitend te houden, maar zal voor 2029 en 2030 keuzes moeten voorbereiden. De combinatie van een hogere algemene uitkering nu en nadelen bij het BTW-compensatiefonds later, dwingt tot het op peil houden van reserves en het nauwgezet volgen van volgende circulaires (september en december) waarin het Rijk nieuwe bijstellingen kan verwerken.
Wat betekent dit voor inwoners?
Voor inwoners verandert er vandaag niets direct. Wel bepaalt dit financiële kader hoeveel armslag Veenendaal heeft bij het uitvoeren van beleid. Minder geld op onderdelen van Wmo en Jeugd kan ertoe leiden dat de gemeente scherper moet kijken naar de manier waarop ondersteuning wordt georganiseerd, terwijl gebonden rijksmiddelen voor specifieke taken juist geen verlichting bieden op andere dossiers. De nu gemelde plus in 2026 is welkom, maar het blijft zoeken naar een evenwicht dat houdbaar is als de tekorten richting €2,167 miljoen in 2030 oplopen.
