Oude mijnschachten krijgen veilige afdekking
De gemeente Kerkrade is gestart met het veiligstellen van 55 historische mijnschachten in de stad. Deze ingreep moet het risico op verzakkingen tegengaan. Het gaat om schachten die rond 1800 zijn aangelegd, aanzienlijk ouder dan de grootschalige mijnen uit de late negentiende en twintigste eeuw. De werkzaamheden vinden plaats in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
Volgens de gemeente werden in die vroege periode bovengrondse en ondergrondse winningstechnieken toegepast op relatief geringe diepte. Daardoor kon men er destijds goed bij, maar werden de mijnen na gebruik minder zorgvuldig achtergelaten. Dat vergroot de kans op instabiliteit in de ondergrond boven oude schachten.
"De kolen die toen gewonnen werden, lagen minder diep en dus kon men er met de technieken van toen goed bij."
Dat zegt Maurice Stevens namens de gemeente, in gesprek met de Limburgse omroep L1. Over de schaal en aard van die vroege winning licht hij toe dat het om kleinschaliger, minder commerciële activiteiten ging dan in latere decennia. Dit type mijnbouw kwam voor in het zuidoostelijk deel van Kerkrade.
Zo werkt de sanering: injectie met cement
Het veilig maken van de mijnschachten gebeurt door het inbrengen van een cementmengsel in de ondergrond. Daarmee worden holtes en zwakke plekken opgevuld en wordt de stabiliteit hersteld. De bedoeling is dat de grondmassa daarboven niet meer kan wegzakken of verschuiven, ook niet op langere termijn.
"Het cement gaat dan een verbinding aan met de grond eromheen en dan wordt het zo'n stevig geheel dat de grond niet meer kan verschuiven."
Dat legt Theo Stratermans van de gemeente uit. Deze methode is beproefd bij bodemstabilisatie en wordt toegepast om directe veiligheidsrisico’s te beperken.
Opsporen met kaarten uit Napoleontische tijd
Het lokaliseren van de oude schachten is een uitdaging op zichzelf. De gemeente gebruikt daarvoor antieke kaarten die in opdracht van Napoleon zijn vervaardigd. Die kaarten zijn niet gemaakt voor het veiligheids- en beheerwerk van nu, maar geven wel cruciale aanwijzingen over de ligging van oude gangen en schachten.
"Die kaarten zijn gemaakt voor het gebruik van toen. Men had natuurlijk nooit gedacht dat die meer dan 200 jaar later gebruikt zouden worden om de schachten te zoeken en vervolgens te saneren."
Zo'n historische kaart is een vertrekpunt; ter plaatse volgen vervolgens metingen en boringen om de exacte positie en diepte te bepalen, waarna pas kan worden geïnjecteerd.
Gevolgen in de wijk: wat merkt u ervan?
De werkzaamheden spelen zich af op meerdere punten in de stad, specifiek in het zuidoosten waar dit type mijnbouw voorkwam. Omdat sommige schachten onder bestaande structuren kunnen liggen, verschilt het tempo per locatie. In de openbare ruimte kan dit leiden tot tijdelijke afzettingen of werkzaamheden met boor- en injectiematerieel. De insteek is preventie: door nu te stabiliseren, moet schade aan wegen, kabels en leidingen, tuinen of bebouwing in de toekomst worden voorkomen.
- Veiligstelling van 55 historische schachten om verzakkingen te voorkomen
- Gebruik van cementinjectie om holtes te vullen en grond te stabiliseren
- Locatiebepaling met Napoleontische kaarten en aanvullend veldonderzoek
Planning zonder einddatum
Een vaste einddatum is er niet. Dat heeft te maken met de complexe praktijk op straat en onder bestaande bebouwing.
"Het kan zijn dat we een mijnschacht vinden op een plek waar nu een gebouw staat. Dan moeten we wachten tot zo'n gebouw op enig moment gesloopt wordt. Een einddatum voor dit project aangeven wordt dus moeilijk."
De sanering wordt gefaseerd uitgevoerd. Als een schacht onder of naast een pand ligt, kan pas worden ingegrepen wanneer de fysieke omstandigheden dat toelaten. Daarmee is de operatie in tijd open-ended; het veiligheidsdoel blijft leidend per locatie.
Waarom dit nu telt voor Kerkrade
Kerkrade kent een gelaagd mijnverleden, met sporen die nog altijd in de bodem aanwezig zijn. De aanpak van deze oude schachten is een preventieve maatregel die schade en incidenten wil voorkómen, ook in het licht van veranderende benutting van de openbare ruimte en particuliere percelen. Door bronaanpak met cementinjectie wordt de draagkracht van de ondergrond lokaal verhoogd. Dat is van belang voor huidige en toekomstige functies op maaiveldniveau, van wonen en verkeer tot groen.
| Kernpunt | Feit |
|---|---|
| Aantal schachten | 55 |
| Periode aanleg | circa 1800 |
| Gebied | Zuidoostelijk Kerkrade |
| Methode | Injectie met cementmengsel |
| Opdrachtgever | Ministerie van EZK |
| Einddatum | Onbekend |
De gemeente benadrukt dat het hier om een veiligheidsoperatie gaat. Door systematisch te lokaliseren en te stabiliseren, moet de ondergrond in risicogebieden weer aan hedendaagse eisen voldoen.
