In Oost-Nederland — het gebied waar Overijssel, Flevoland en Gelderland onder vallen — overleden tijdens en in de week na de code rood-hitte 229 meer mensen dan normaal. Dat blijkt uit nieuwe cijfermatige analyse van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Landelijk lag de extra sterfte in dezelfde periode op ruim 900 personen.
Wanneer en hoe groot was de stijging?
De periode waarop het RIVM zich richtte is van 22 juni tot 5 juli. Tijdens de dagen dat in delen van Overijssel code rood gold, steeg de temperatuur tot ongeveer 36 graden Celsius. Het KNMI gaf voor het eerst in Nederland het hoogste waarschuwingsniveau af vanwege extreme hitte.
| Regio | Extra sterfte (periode 22 juni–5 juli) |
|---|---|
| Oost-Nederland (Overijssel, Flevoland, Gelderland) | 229 |
| Nederland (landelijk) | ruim 900 |
Wie waren het vooral?
Volgens het RIVM betrof de grootste toename vooral mensen van 80 jaar en ouder. De onderzoekers noemen de hitte als een belangrijke factor bij de hogere sterfte en wijzen op een combinatie van omstandigheden die extra risico's met zich meebracht: extreem hoge temperaturen gecombineerd met slechtere luchtkwaliteit door smog.
Het RIVM noemt het "zeer aannemelijk" dat de hitte een belangrijke rol heeft gespeeld bij de toename van het aantal sterfgevallen.
Na-ijleffect zichtbaar
Het RIVM signaleert bovendien een zogenoemd na-ijleffect: niet alle overledenen overleden tijdens de hete dagen zelf; er was ook in de week na de hittegolf een verhoogde sterfte. Volgens de verklaring kan een hittegolf gevolgen hebben die zich pas dagen later manifesteren, met name bij kwetsbare groepen.
- Periode van analyse: 22 juni–5 juli
- Hoogste gemelde temperatuur in de regio: circa 36°C
- Belangrijkste getroffen groep: personen ouder dan 80 jaar
De boodschap van het RIVM onderstreept hoe ingrijpend extreme weersomstandigheden kunnen zijn voor de volksgezondheid, en waarom waarschuwingen zoals code rood serieus genomen moeten worden — vooral door en voor kwetsbare groepen. De combinatie van hitte en verslechterde luchtkwaliteit versterkt de belasting voor mensen met onderliggende aandoeningen en ouderen.
Voor inwoners en mantelzorgers binnen Overijssel en de rest van Oost-Nederland betekent dit dat de gevolgen van zulke hittegolven verder reiken dan de directe dagen van extreme temperatuur. Lokale zorginstanties, gemeentes en huisartsen kunnen op basis van deze cijfers de eigen voorbereidingen en communicatie rondom hitte verder evalueren en waar nodig aanscherpen.
Het RIVM-publicatie vormt een eerste kwantitatieve inventarisatie van het sterfte-effect van de hittegolf; verdere analyse kan meer inzicht geven in specifieke oorzaken en in welke mate interventies sterfte kunnen beperken bij toekomstige hittegolven.
