Waakzaamheid is het woord dat de Friese brandweer gebruikt voor de huidige situatie in de natuur. Volgens Jos van der Kooij, natuurbranddeskundige bij de hulpdiensten, is er sprake van een omslag: na enkele weken met forse buien is het nu alweer langere tijd droog, en dat is in het landschap zichtbaar. "De natuur verliest het felle groen en krijgt langzaam gele en bruine tinten", zegt hij.
"Waakzaam. Er is momenteel sprake van een kantelpunt."
Seizoenen en veranderend risico
Van der Kooij onderscheidt binnen zijn vakgebied elk jaar twee risicoperiodes. De eerste ligt rond april/mei, wanneer er nog dode plantenresten van het vorige jaar liggen die als brandstof kunnen dienen. De tweede cruciale periode is traditioneel augustus, als sapstromen minder krachtig zijn en langdurige droogte branden kan aanwakkeren.
Wat opvalt, aldus de brandweerexpert, is dat de tweede fase steeds vroeger kan beginnen. "Door klimaatverandering zien we dat de fase die normaal bij augustus hoort vaker al in de tweede helft van juli inzet." Daardoor kan het huidig seizoen eerder risicovol worden dan verwacht.
Waar is het al droog?
Er zijn binnen Friesland duidelijke verschillen. Met name de Waddeneilanden staan er droger bij; daar is relatief weinig regen gevallen. Ook delen van het westen van de provincie, waaronder gebieden als Gaasterland, krijgen roet in het eten. In het gebied van het Drents-Friese Wold valt de situatie vooralsnog mee.
- Waddeneilanden: gortdroog, verhoogd risico
- West-Friesland en Gaasterland: duidelijk droger
- Drents-Friese Wold: voorlopig minder zorgen
Praktische gevolgen en verwachtingen
De brandweer verwacht de komende weken vooral een toename van bermbranden en kleine natuurbranden. Bermen zijn na de recente buien flink begroeid geraakt; tijdens drogere periodes worden die hoge planten juist extra brandbaar. De hoogste alarmfase voor natuurbrand is al enige tijd van kracht in delen van Friesland.
| Periode | Belangrijkste risico |
|---|---|
| April/mei | Droge resten uit vorig jaar vormen brandstof |
| Jul(i)/augustus | Daling sapstromen en langdurige droogte verhogen kans op grote branden |
Voor bewoners en recreanten betekent dit vooral: extra opletten met open vuur, sigaretten en barbecuegedrag in en naast natuurgebieden. Ook het melden van kleine beginnende brandjes kan voorkomen dat ze uitgroeien. De brandweer benadrukt het belang van waakzaamheid en lokale kennis: plekken met veel droog gras en hoge bermbegroeiing vragen nu extra aandacht.
De verwachting is niet dat Friesland overal gelijk in brandgevaar verkeert, maar de trend is duidelijk: de brandweer ziet de risicofase eerder komen en wil daar met voorlichting en paraatheid op anticiperen. Voor nu ligt de nadruk op het voorkomen en snel melden van incidenten, zodat kleine brandjes geen grotere natuurbranden worden.
