Wie de afgelopen dagen langs het Nelson Mandelaplein in Nijmegen reed of fietste, zag het meteen: een reeks roestbruine stalen palen met uitgesneden vleermuissilhouetten staat er waar eerder bomen stonden. De palen zijn geen kunstobject alleen, maar een tijdelijke maatregel om een vaste vleermuisroute tussen het Goffertpark en Kanaalzone-Zuid intact te houden tijdens de herinrichting van het gebied.
Waarom deze palen er nu staan
Volgens stadsecoloog Joep van Belkom (gemeente Nijmegen) nemen de palen de rol over van een rij volwassen bomen die voor de werkzaamheden moest wijken. Die bomen vormden belangrijke oriëntatiepunten voor vleermuizen. De dieren bewegen zich langs herkenbare structuren en gebruiken hun echolocatie om veilig van A naar B te komen. In een open vlakte valt dat oriëntatienetwerk weg; de reflectiepunten die hun geluid terugkaatsen, ontbreken dan.
“Vleermuizen gebruiken zulke routes om zich gemakkelijk van plek A naar plek B te verplaatsen. Bomenrijen, gebouwen en andere structuren vormen belangrijke herkenningspunten.”
Met de stalen palen ontstaat een reeks ‘tussenstations’ die het gat overbruggen dat is gevallen door het kappen van de bomen. De bedoeling: de route herkenbaar houden totdat nieuw aangeplante bomen voldoende zijn uitgegroeid om die functie over te nemen.
Juridische plicht én ecologische noodzaak
Vleermuizen en hun cruciale vliegroutes zijn in Nederland wettelijk beschermd. Bij ingrepen in de openbare ruimte die deze routes raken, moet worden onderzocht of en welke maatregelen nodig zijn om negatieve effecten te voorkomen. In dit geval is besloten de palen te plaatsen en die te laten staan totdat de nieuwe aanplant ‘werkt’ als groene corridor.
- Locatie maatregel: Nelson Mandelaplein (herinrichtingsgebied)
- Te vervangen functie: oriëntatie via bomenrij
- Tijdelijkheid: palen blijven staan tot nieuwe bomen voldoende zijn gegroeid
- Toezicht: monitoring door een ecoloog
Eerste signalen: route wordt weer gebruikt
De gemeente laat de werking van de tijdelijke voorziening volgen door een ecoloog. Uit een onderzoek van afgelopen week blijkt volgens Van Belkom dat vleermuizen de oversteek daadwerkelijk maken langs het nieuwe lijnenspel van palen. Dat stemt voorzichtig optimistisch, al blijft monitoring nodig zolang de bomen nog niet op hoogte zijn.
Wat betekent dit voor voorbijgangers?
Voor omwonenden en weggebruikers verklaart de maatregel de opvallende, roestbruine palen met uitgesneden vleermuizen langs de route. De palen zijn ontworpen als duidelijke, vaste elementen in het straatbeeld. Daarmee bieden ze de noodzakelijke structuur voor de dieren, zonder dat het gebied in deze tussenfase volledig openvalt. De maatregel maakt zichtbaar hoe stadsnatuur en bouwprojecten in Nijmegen steeds vaker hand in hand moeten gaan.
De route in vogelvlucht
| Segment | Rol in route |
|---|---|
| Goffertpark | Vertrek-/aanvlieggebied voor vleermuizen |
| Nelson Mandelaplein | Tijdelijke stalen palen vervangen gekapte bomen |
| Kanaalzone-Zuid | Bestemmingsgebied binnen de vaste vliegverbinding |
Tot wanneer blijven de palen staan?
De palen blijven aanwezig zolang de nieuwe bomen nog niet groot genoeg zijn om als natuurlijke ‘geleidelijn’ te functioneren. Een einddatum is daarmee gekoppeld aan de groei van de aanplant en de resultaten van de ecologische monitoring. De gemeente benadrukt dat de bescherming van vleermuizen geen vrijblijvende keuze is, maar een voorwaarde binnen de wet- en regelgeving rondom natuur in stedelijke projecten.
Voor Nijmegenaren die het gebied passeren, is dit een tastbaar voorbeeld van hoe ingrepen in de stad tijdelijk andere vormen aannemen om de biodiversiteit te borgen. Met de eerste positieve meetresultaten lonkt een toekomst waarin de jonge bomen de route weer overnemen en het straatbeeld groener terugkeert dan het de afgelopen maanden was.
